Home Page
24.04.2018
24.04.2018
ORGANİZASYONLAR
WORKSHOPLAR
SÖZEL & GÖRSEL DESTEK
TASARIM / PROJE
Üyelik
facebook sayfamıza katılın !



'Düş' ve Sembolizm

Ceylan MutluXIX. Yüzyılın sonlarında Plastik sanatlarda değişik etkileşimlerle belirgin olarak ortaya çıkan Sembolizm, o dönemin yazın ve ve düşünce akımının görsel bir anlatımıydı. Fransada 1880’de önce edebiyatta sonra resimde , realizm ve izlenimciliğe karşı tepki olarak olarak çıkan sembolizm duygu ve düşünceleri sembollerle ifade etmeye yöneliyordu. Düş, düşsel olan, fantastik ve gerçek dışı, büyü ve batınilik, uyku ve ölüm gibi.

Ressamlar ve şairler bu dönemde birbirlerine her dönemden daha yakındılar. Aynı felsefi ve toplumsal etkileri yaşayıp paylaşıyorlardı. Dönem olarak Bilim, Pozitivizm ve Naturalizm çağıydı. Yazar ve şairler Zola ve Naturalizm’e tepki gösteriyorlardı. Edebiyatta Jean Moreas’ın açıkladığı ‘Sembolist Manifesto (Sembolizm Bildirisi)’ ile bu akım ‘ekol’ olarak adlandırılmış oluyordu. Fransız şair Baudelaire ve Stephen Mallarme şiirdeki öncülerdi. Resimde ise, Gustave Moreau, Redon, Puvis de Chavannes, Carriere, Gaugin ve Belçıkalı sanatçı Ensor’du. Bu sanatçı grubu için , Sar Peladan yönetiminde Salon de Rose+Croix (gül+haç) sergileri düzenleniyordu. Sembolist Hans H. Haffstatter görsel sanatlar için şöyle diyordu ‘Sanatın görevini yerine getirebilmesi için düşünsel bir çözümleme yaparak ideolojik kavramlar imge yoluyla betimleyebilmesi gerekir.’’

Sembolistler için bilinci canlandıran güçler önemliydi. Maddenin fizik tarafından yönetilmesine tepki olarak, algı, düşsel olan ve dile getirilmeyen, varlığı hissedilen, imgelemleri görselleştirmek önemliydi.

artNeXT1818’de Coleridge ‘’Güzel Sanatlar Üzerine Denemeler’’ Essays on Fine Arts kitabında şöyle diyordu: ‘‘Sanatçı nesnenin içinde olanı, onun eylemini biçim ve şekil aracılığı ile gerçekleştirmek ve bize simgelerle (sembollerle) anlatmak, başka bir deyişle; doğanın ruhunu yansıtmak zorundadır’’. Sözcüklere dökülen bu düşünce, Romantizmi onaylarken Sembolizm’e de kapı açıyordu.

‘‘Düş’’ sembolistlerin devrimci ve yenilikçi bir yaratıcı gücü olmuştu. Her sanatçı kendi özgün ve kişisel duyumlarından yola çıkarak üretiyordu. Ancak bu yaklaşım topluma karşı yıkıcı bir anlayış, anarşik bir yaklaşım sergiliyordu. Diğer yandan, dindarlıkla ve inançlı olanlarla örtüşüyordu. Bu nedenle yazında lirizm üzerinde gelişimini sürdürüyordu.Örneğin, Mallarme ‘Ağıtlar’ şiirinde Verlarie için yazdığı dizelerde yüreğindeki derin üzüntüyü şöyle ifade ediyordu:

‘‘Karayelin yuvarladığı öfkeli kaya
Sofu ellerin altında durmayacak
İnsan kötülüklerine benzerliğini yoklaya, yoklaya
Sanki uğursuz örneklerini kutsayacak ’’

Mallarme ve Villers için ‘düş’ çok belirgin bir imgelemdi (imagination). XX. Yüzyıl başlarında görülen bu yaklaşımlarıyla sembolizmim önemli temsilcilerinin başında yer alıyorlardı. Sembolist çağın sanatçıları, eserlerini varlıklarının özünden gelen özgün bir güçle yarattıklarına inanıyorlardı. Bu dönemde Wagner’in müziğine duyulan hayranlık ise metafizik ve mistik yeni yaklaşımlardan kaynaklanıyordu.

Sembolizm dönemi (1885-1895) hertür araştırma, deney, deneme ve yenilik arayışının en yoğun olarak içiçe yaşandığı bir dönemdi. Endüstrileşme ile başlayan yeni yaşam koşullarının baskısıyla şairler ve diğer sanatçılar gerçekdışı, ideal ve tinsel yaşam özlemlerini dile getiriyorlardı. Düşünce ve fikirlerini, bir biçim altında yansıtırken göre semboller oluşuyordu Subjektif bir anlatımla nesne, nesne olarak değil, sanatçıda uyandırdığı fikir olarak varlığını belli ediyordu.

Sembolizmin Türk Edebiyatındaki temsilcileri ise şiir dalında Cenap Şehabettin ve Ahmet Haşim ‘dir.Ahmet Hamdı Tanpınar, Ahmet Muhip Dranas, Cahit Sıtkı Tarancı.. gibi şairlerde de yer yer sembolist akımdan etkilenmeler görülür. Bu akımın ortaya çıkışından önce, Divan şiirinde Şeyh Galip (1757-1799) in yazdığı kimi şiirlerin simgeciliğe yakınlığı gözlenmektedir.

Bugün içinde bulunduğumuz sanat haraketleri, yapıtları ve ortamları bu geçmiş etkiler ve atılımlarla beslenmiş, bu basamaklardan çıkarak günümüze ulaşmıştır.

 

NEXUSartLine'da yayınlanan yazı, fotoğraf, karikatür, ilüstrasyon ve konuların her hakkı saklıdır.
İzinsiz alıntı yapılamaz.